“Haftada 5 gün spor yapıyorum.”

Bu cümle artık bir sağlık göstergesi gibi söyleniyor.

Sanki biri bunu dediğinde otomatik olarak disiplinli, sağlıklı, formda ve doğru yolda kabul ediliyor.

Ama işin içinden biri olarak şunu net söyleyebilirim:

Haftada 5 gün spor yapmak tek başına ne sağlığın garantisidir ne de doğru yapıldığını gösterir.

Bu yazıda meseleyi “spor yapıyor muyuz?” basitliğinden çıkarıp, ne kadar, ne sıklıkla, kimin için ve hangi koşullarda sağlıklı sorularıyla ele almak istiyorum. Bilim ne diyor, saha ne gösteriyor, beden ne söylüyor… Hepsine birlikte bakalım.

Sporun Sayısı mı Önemli, Etkisi mi?

Spor dünyasında rakamlar çok sevilir:

10 bin adım,

45 dakika,

haftada 5 gün,

ayda şu kadar kilo…

Ama vücut matematikle değil, adaptasyonla çalışır.

Bir diyetisyen ve spor eğitmeni olarak en sık gördüğüm hatalardan biri şudur:

İnsanlar sporun sayısına odaklanır ama etkisine bakmaz.

Oysa beden için asıl sorular şunlardır:

• Bu egzersiz beni geliştiriyor mu?
• Toparlanabiliyor muyum?
• Sürdürülebilir mi?
• Günlük hayatımı destekliyor mu, yoksa zorluyor mu?

Eğer bu soruların cevabı “hayır” ise, haftada 5 gün spor yapmak sağlıklı olmaktan çıkar.

Bilimsel Rehberler Ne Öneriyor?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Amerikan Spor Hekimliği Koleji (ACSM) ve benzeri otoriteler yıllardır benzer bir çerçeve sunuyor:

• Haftada 150–300 dakika orta şiddette aerobik aktivite

veya

• 75–150 dakika yüksek şiddette aerobik aktivite
• Buna ek olarak haftada en az 2 gün kas güçlendirici egzersiz

Burada önemli bir detay var:

Bu rehberler “kaç gün” demiyor, “toplam ne kadar” diyor.

Yani bu süre:

• 5 güne bölünebilir
• 3 güne sıkıştırılabilir
• Hatta bazı çalışmalarda 1–2 güne bile toplanabilir

Bu noktada haftada 5 gün spor yapmak bir seçenek, ama zorunluluk değil.

“Weekend Warrior” Çalışmaları Ne Gösteriyor?

Son yıllarda çok ses getiren araştırmalardan biri, halk arasında “weekend warrior” (hafta sonu sporcusu) olarak bilinen grubu inceledi.

Bu kişiler:

• Hafta içi çok az hareket ediyor
• Ama hafta sonu 1–2 gün yoğun egzersiz yapıyor

Geniş örneklemli epidemiyolojik çalışmalar şunu gösterdi:

Toplam haftalık egzersiz süresi önerilen düzeye ulaştığında, egzersizin haftaya yayılması ile birkaç güne sıkıştırılması arasında ölüm riski, kalp-damar hastalıkları ve metabolik sağlık açısından büyük fark yoktu.

Bu bulgu bize çok net bir şey söylüyor:

Vücut takvime değil, yüke ve adaptasyona tepki verir.

Kas Gelişimi Açısından Bakarsak

Kuvvet ve kas gelişimi üzerine yapılan meta-analizler, özellikle şu noktayı vurguluyor:

Aynı haftalık toplam antrenman hacmi (set × tekrar × yük) sağlandığında,

antrenman sıklığının (kaç gün yapıldığı) etkisi sınırlıdır.

Yani:

• Haftada 5 gün az hacimli çalışmak
• Haftada 3 gün daha planlı çalışmak

Kas gelişimi açısından benzer sonuçlar verebilir.

Bu, “daha çok gün = daha çok kas” algısının her zaman doğru olmadığını gösteriyor.

Peki Neden Herkes 5 Günü Savunuyor?

Çünkü haftada 5 gün spor yapmanın bazı avantajları gerçekten var:

✔️ Rutin oluşturur

Sporu hayatın bir parçası hâline getirmek bazı insanlar için daha kolay olur.

✔️ Günlük stres yönetimini destekler

Düzenli hareket, özellikle orta şiddette yapıldığında kortizol dengesine yardımcı olabilir.

✔️ Psikolojik olarak “aktif yaşam” algısı yaratır

Ama avantajlı olması, herkes için doğru doz olduğu anlamına gelmez.

Haftada 5 Gün Sporun Görünmeyen Riskleri

Burada dürüst olmak gerekiyor.

Özellikle:

• Yoğun tempolu,
• Yüksek şiddetli,
• Dinlenmesi iyi planlanmamış

haftada 5 gün spor programları şu sorunlara yol açabiliyor:

Aşırı Yüklenme (Overtraining)

• Sürekli yorgunluk
• Performans düşüşü
• Uykusuzluk
• Bağışıklık zayıflaması

Sakatlık Riski

Kas-iskelet sistemi, özellikle toparlanma süresi tanınmadığında alarm verir.

 Mental Tükenmişlik

Spor bir noktadan sonra keyif değil, zorunluluk hâline gelir.

Ve ironik olan şu:

Birçok kişi sporu sağlıklı olmak için yaparken, sağlığını zorlamaya başlar.

Beslenme ve Toparlanma İşin Neresinde?

Bir diyetisyen olarak şunu özellikle vurgulamak isterim:

Haftada 5 gün spor yapan ama yeterince beslenmeyen bir beden, gelişmez.

Yetersiz enerji alımı:

• Performans düşürür
• Hormon dengesini bozar
• Kas kaybına yol açabilir

Aynı şekilde:

• Yetersiz uyku
• Sürekli stres

sporun etkisini neredeyse sıfırlar.

Bu yüzden sporun sıklığı tek başına konuşulamaz.

Beslenme, uyku ve toparlanma olmadan spor sadece yük bindirir.

Herkes İçin Tek Doğru Var mı?

Hayır.

Ve belki de bu yazının en önemli cümlesi bu.

• Yeni başlayan biri için haftada 2–3 gün fazlasıyla yeterli olabilir.
• Yoğun iş hayatı olan biri için daha az ama düzenli spor daha sürdürülebilirdir.
• İleri seviye bir sporcu için haftada 5 gün anlamlı olabilir — ama planlıysa.

Bilim bize “herkes haftada 5 gün spor yapmalı” demiyor.

Bilim bize şunu söylüyor:

Yeterli yük + yeterli toparlanma = sağlık

Sonuç: Spor Gün Sayısıyla Ölçülmez

Haftada 5 gün spor yapmak kulağa disiplinli, güçlü ve sağlıklı geliyor olabilir.

Ama bilim bize şunu açıkça söylüyor:

Sporun sağlıklı olup olmadığı takvimle değil, bedenin verdiği yanıtla anlaşılır.

Gerçek sağlık;

– düzenli hareket edebilmek,

– toparlanabilmek,

– sakatlanmadan devam edebilmek

– ve bunu aylarca, yıllarca sürdürebilmektir.

Bir spor eğitmeni ve diyetisyen olarak şunu net söyleyebilirim:

Bazı bedenler haftada 5 günü kaldırır, bazıları 3 günde çok daha iyi yanıt verir.

Bazıları için sık spor motive edicidir, bazıları içinse tükenmişliğin başlangıcıdır.

Bilim “herkes aynı sıklıkta spor yapmalı” demez.

Bilim şunu der:

Yeterli uyaran + yeterli toparlanma = gelişim ve sağlık.

Eğer spor sonrası daha güçlü hissediyorsan,

günlük hayatın kolaylaşıyorsa,

uykun ve enerjin iyileşiyorsa

doğru yoldasın — kaç gün yaptığının hiçbir önemi yok.

Ama spor seni sürekli yorgun, gergin ve suçlu hissettiriyorsa;

orada mesele gün sayısı değil, dengeyi kaybetmiş bir yaklaşımdır.

Gerçekçi spor;

bedeni zorlamak değil,

bedeni tanımaktır.

Dyt. Melina Ezgi Tosun

Kaynakça

1. World Health Organization (WHO). Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour.
2. American College of Sports Medicine (ACSM). ACSM’s Guidelines for Exercise Testing and Prescription.
3. O’Donovan G. et al. Associations of “Weekend Warrior” physical activity with mortality. JAMA Internal Medicine.
4. Schoenfeld BJ. et al. Effects of resistance training frequency on muscle hypertrophy. Sports Medicine.
5. Hall KD. et al. Energy balance and metabolic adaptation. Obesity Reviews.
6. Pedersen BK, Saltin B. Exercise as medicine. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports.

Kaynak: https://bihaber.tr/author/met/

Haberler AS

Türkiye ve dünya gündemindeki sıcak gelişmeleri okuyucularına tarafsız ulaştırmayı hizmet kabul eden haber platformu.